त्याच संध्याकाळी रामू हातात कंदील घेऊन हळूहळू आपल्या गोठ्यात फिरला. दोन दुभत्या गायी संध्याकाळचा चारा रवंथ करत होत्या. एक म्हैस भिंतीजवळ डुलकी घेत होती. चार महिन्यांचे वासरू आपल्या आईला बिलगून होते. आणि भोला, प्रजननासाठी ठेवलेला तो बैल, नेहमीप्रमाणे कोपऱ्यात अस्वस्थ उभा होता.
“हे सगळे आजारी पडू शकतात का? की फक्त काही?” रामूला खात्री नव्हती. दुसऱ्याच सकाळी तो चौधरीजींच्या दारात पोहोचला.
चौधरीजी स्वतः त्याच्यासोबत गोठ्यापर्यंत आले, प्रत्येक पशूजवळ थांबले, हात फिरवला आणि एक-एक करून त्याच्या सर्व शंका दूर केल्या.
लम्पी त्वचा रोग कोणत्या पशूंना होऊ शकतो?
“गाय-बैलांना सर्वाधिक धोका असतो,” चौधरीजी म्हणाले, “देशी जात असो, संकरित असो किंवा विदेशी - कोणालाही होऊ शकतो. हो, वय आणि आरोग्यानुसार काही पशू जास्त आजारी पडतात, तर काही कमी.”
म्हशींनाही हा रोग होऊ शकतो, परंतु त्यांच्यात प्रकरणे कमी आढळतात आणि रोग अनेकदा सौम्य असतो. वयाचा विचार केला तर कोणत्याही वयाचा पशू आजारी पडू शकतो, परंतु वासरांना अनेकदा जास्त त्रास होतो, कारण त्यांची रोगप्रतिकारक क्षमता अजून विकसित होत असते. दुभत्या गायींचे दूध काही दिवसांत झपाट्याने कमी होऊ शकते आणि भोलासारखे बैल तापाच्या काळात काही काळ प्रजननासाठी सक्षम राहत नाहीत.
“एक दिलासादायक गोष्टही ऐक,” चौधरीजी हसत म्हणाले. “हा रोग मेंढ्या-बकऱ्यांना किंवा माणसांना सामान्यतः होत नाही. तू स्वतः आजारी पडणार नाहीस, तसेच तुझ्या बकऱ्या किंवा कोंबड्यांनाही हा रोग होणार नाही.”
रामूला दिलासा मिळाला - एक चिंता कमी झाली.
“पण लक्षात ठेव,” चौधरीजींनी सावध केले, “आजारी गाय-म्हैस कीटकांच्या माध्यमातून आसपासच्या इतर गाय-म्हशींना रोग पोहोचवू शकतात. गर्दीचा गोठा, वेगवेगळ्या कळपांचा संपर्क आणि आसपास कीटकांची मोठी संख्या — हे सर्व धोका वाढवतात. तुझा गोठाही असा आहे; पाच पशू रोज रात्री एकमेकांच्या जवळ उभे राहतात. एक जरी आजारी पडला, तरी बाकी सर्वांसाठी धोका आहे.”
हा लेख जागरूकता निर्माण करण्याच्या उद्देशाने लिहिण्यात आला आहे, कोणत्याही उत्पादनाच्या प्रचारासाठी नाही. उपचारासाठी कृपया नोंदणीकृत पशुवैद्यकीय डॉक्टरांशी संपर्क साधा.
